2007 Turkcell Mobil Gelecek Yarışması için geliştirdiğim NUYİ projesiyle başvurmuştum. Ön elemeden geçip, benzeri olduğu için jüri tarafından elenmiştim. ITU de böyle bir proje sunmuş benden önce.

1- GENEL TANITIM

Bu proje bireysel olarak Emrah Üstün tarafından önerilmektedir, başka proje ortağı yoktur.

Bize teknolojiyle iç içe olduğumuzu en çok fark ettiren cihazlar olan cep telefonları sürekli gelişmektedir. Cep telefonlarında kullanılan teknolojiyle giderek insanların iletişim kurmak için yaptıkları şeyler azaldı, iletişim kolaylaştı, hızlandı.

Cep telefonlarında kullanılmaya devam eden şey ise telefon defterimizde kayıtlı olmayan bir kişiyi aramak için 11 haneli telefon numarasını tuşlamaktır. Kabul edileceği gibi bu uzun ve zor bir işlemdir. Eğer numara bir kâğıtta yazıyorsa okunup tuşlanması zaman alacağı gibi yanlış tuşlanma olasılığı da oldukça yüksektir. Numarayı başka birisi söylüyorsa numaraları tekrar ettirebiliriz. Elbette ki telefon defterine numarayı kaydetmek bunun için tam anlamıyla harika bir çözümdür ancak telefona kaydederken veya kayıtlı olmayan bir telefonu ararken de kullanılabilecek bir çözüme ihtiyacımız vardır.

Zira yanlış numara aramak tamamen bu sorundan kaynaklanmaktadır. Telefon numarasının bir hanesi yanlış okunur veya tuşlanırsa farklı kişiler aranacaktır. Bu arayan için de aranan için de istenmeyen bir durumdur.

Başvuru konusu “Nuyi” (numara yerine isim) sistemiyle bu sorunlar oldukça büyük oranda azaltılacaktır ki bundan hem arayan hem aranan memnun kalacaktır. Proje ismi Nuyi özellikle Türkçe kelimelerin kısaltmalarından oluşturulmuştur.

Nuyi sisteminde kullanıcılar arama yapmak için 11 haneli telefon numarası girmek yerine arayacakları telefonun kaydedildiği kısa ismi tuşlayacaklardır. Tıpkı web sitelerine girmek için site IP numarasını girmek yerine alan adını girmek gibi. Çünkü kısa ismi ezberlemek, duymak, okumak daha kolay olacaktır. Yapılacak olan tek şey ise; arayanı, aranan kısa isim için kayıtlı olan numaraya yönlendirmektir.

Nuyi bütün GSM operatörlerinde ve sabit telefonda da kullanıldığında çok daha verimli olacaktır.

Başvuru konusu çözüm, fikir aşamasındadır.

Anahtar sözcükler: numara yerine isim, veri tabanı, ismi numaraya yönlendirme, numara ezberlememek

2 – ÖDÜLE ADAY OLAN HİZMETİN / ÇÖZÜMÜN TANIMI

Nuyi sistemi mevcut GSM şebekesi üzerinde, eklenecek veritabanı ve yazılımlarla gerçeklenebilir. Çalışma sistemi olarak web altyapısında kullanılan DNS’e (Domain name system)  oldukça benzeyecektir. Veritabanında saklanacak olan numaralar için tanımlı kısa isimler olacak, bu kısa ismi çağıran kullanıcıya karşılık gelen telefon numarası gönderilecektir.

Örneğin; 0532 123 45 67 telefon numarasına sahip bir kullanıcı numarasına ‘emrahustun’ şeklinde bir kısa ad tanımlatmış olsun. Arayan kişi telefonundan ‘emrahustun’ kısa adını gönderince, Nuyi veritabanına bakılarak doğrudan 0532 123 45 67 numarasına yönlendirilecek. Ve arayan kişinin bundan hiç haberi olmayacak.

Nuyi ana veritabanı merkez santralde tutulup düzenlenecektir. Yeni kayıtlar değişimler burada yapılacaktır. Ancak sistemin hızlı çalışması için yerel santrallerde veritabanı kopyası oluşturulması faydalı olacaktır. Bu yerel santrallerdeki sistemler ana veritabanını belli zaman aralıklarıyla kontrol edip kendi veritabanını güncelleştirecektir.

Arayan kişinin kısa ad göndermesi ise; telefona yüklenecek bir yazılımla tuş setlerindeki harfleri çıkarmak için gerekli sayılar gönderilerek (yani b yerine 22 gibi) sağlanabilir. Harfleri ayırmak için ise özel bir karakter tercih edilebilir. Bu karakteri hiçbir harfi temsil etmeyen 1 olarak seçmemiz mümkündür.

Bu şekilde kurulan yazılım emrahustun için;

şeklinde bir kodu üretip bunu bir numaraymış gibi arayacaktır. Numaradan önce ise arkasından bir Nuyi kodunun geldiğini gösteren kısa bir kod göndermek yeterli olacaktır ki başta bu kod olmayınca normal şekilde telefon numarası geliyor demektir, böylece eski sistem arama gerçekleşecektir.

Cep telefonuna kurulacak olan yazılım, harici olarak kurulacak bir yazılım da olabilir veya arama yapılırken servis mesajı olarak karakter dizisi göndermek te bir çözüm yoludur.

GSM operatörlerinin hepsinin bu sistemi kullanması için veritabanlarının sürekli eşlenmesi gerekecektir. Müşterilerine kısa ad tahsisi yaparken boşta olup olmadığını ortak havuzdan kontrol edebilirler veya yasalara göre bir operatör kısa ad satış hakkını alabilir.

3- ÇALIŞMAYA KONU OLAN FİKRİN GELİŞME HİKAYESİ

Telefonlarda kullanılan teknolojinin gelişmesiyle, telefonu kullanmak giderek kolaylaşmaya başlamıştır. Çok önceden telefonlarda numara çevirmek dahi yoktu, bu işi santraldeki görevliler yapardı. Görevlilere görüşmek istediğimiz yeri söylerdik ve onlar kabloları gerekli yere takarak iletişim kurmamızı sağlarlardı. Daha sonra çevirmeli sistem geldi, numaralar için telefon makinesi üzerindeki tuşları döndürmemiz gerekiyordu. Ve en sonunda DTMF ile her rakam için bir tuşa basarak arama yapabiliyor olduk. Şimdi ise telefon iletişim sisteminde değil de telefon makinelerinde kullanılan telefon numarası kayıt özellikleri sayesinde aramalarımızı çabucak yapabiliyoruz.

Günden güne iletişim kurmak kolaylaşıyor, ucuzluyor ve insanlar telefonu daha fazla kullanıyor. Bir kişiyi ararken bir an önce ulaşmaya çalışıyor ve numaraların kayıtlı olmadığı durumda 11 hanenin hızlı bir şekilde girilmesi yanlışlığa sebep olabiliyor.

0532 111 22 45 yerine 0532 111 22 46 yazılması mümkündür ve rahat fark edilmeyebilir. Ancak emrahustun yerine emrahustuo yazılması oldukça göze batacaktır.

4 – ÖLÇÜTLER

4.1 BİREY MEMNUNİYETİ, İLETİŞİM KOLAYLIĞI, REFAH

İnsanlar düzenli dizilimleri, karışık dizilimlerden daha rahat okur ve ezberler. Burada Nuyi sisteminin faydasını görüyoruz. Çünkü aboneler kısa ad olarak karmaşık harfler seçmeyeceklerdir. Kısa adlar genelde kendi isimlerinin bir birleşimi veya günlük hayatta önem verdikleri şeylerin isimleri olacaktır. (tıpkı e-posta adresleri gibi) Bu sebeple numara ezberlemekten çok daha kolay olacaktır, böylece Nuyi sistemi birçok kullanıcı tarafından tercih edilecektir.

Sistemin bir diğer avantajı ise SMS sisteminde kayıtlı olmayan kişilere mesaj göndermektir. Burada aynı şekilde numara yerine kısa isim yazılacaktır.

4.2 KULLANIM SIKLIĞI VE ÖNEM

Elbette ki bu sistemin kullanım sıklığı GSM numarası için kısa ad tanımlamış olan kullanıcılarla sınırlıdır.

Nuyi kullanılabildiği halde kullanılmayacak durum ise arananın, arayanın telefon defterinde kayıtlı olmasıdır. Bu zaten bir sorun teşkil etmemektedir. Çünkü Nuyi kayıtlı olmayan kişileri ararken kolaylık sağlayacaktır. Gazete ilanı, kartvizit, web siteleri veya herhangi bir kâğıttan numaraya bakılarak yapılacak aramalarda Nuyi’nin faydasını göreceğiz.

Bu sistemi kullanan kişiler kartvizit vb. yerlere Nuyi kısa isimlerini yazacaklarından dolayı sistem kendi reklamını yapıyor olacak.

Daha önce de belirtildiği gibi bu sistem tüm operatör ve sabit telefonlarda kullanılmaya başladığında fayda görecektir. Aksi takdirde insanlar Nuyi kısa isimleriyle birlikte bu sistemi kullanamayanların da arayabilmeleri için eski tarz telefon numaralarını da vermek zorunda olacaklar. Aşağı yukarı tüm cep telefonlarında bu sistemi kullanmak mümkündür. Yazılım kurulamayan cep telefonlarında dahi servis mesajı vb. özelliklerle kullanıcıdan karakter dizisi alınabilir.

Bu sistemi en çok tercih edenler ise şirketler olacaktır. Bir firmanın telefon numarası sayılar yerine şirketin kendi ismi olursa bu aynı zamanda şirketin reklâmı olacaktır ki şirketlerin telefon numaraları insanlara nadiren gerekeceği için telefon defterlerinde zaten kayıtlı olmaz. Bu ülkemizde şuan kullanılmakta olan 444’lü telefon numarası sisteminin de önüne geçecektir. Turkcell müşteri hizmetlerine telefonla ulaşmak için 4440532’yi arayın yerine, kısa ad seçilecek olan turkcell’i arayın şeklinde bir tanımlama olacaktır.

Günümüzde reklam sektöründe oldukça yoğun kullanılan mesajla şifre gönderip ödül kazanma yarışmaları da bu şekilde yapılabilir. Veya logo – melodi sistemleri için de 4 haneli telefon numarası yerine kısa ad kullanılacaktır.

4.3 MADDİ SONUÇ

Nuyi sisteminin operatöre olan maddi yükü Nuyi veritabanlarının işletilmesi, bu veritabanlarının kullanıcılarla ve kendi aralarındaki haberleşme trafiğinden ibarettir. Reklam gideri ise çok fazla olmayacaktır zira daha önce belirtildiği gibi sistem yayıldıkça kendi reklamını daha geniş kitlelere yapıyor olacaktır. Bu bağlamda bir reklamda, dergide ,vb… kendi kısa ismini duyuran bir şirket , kullanıcı aynı zamanda bu reklamda Nuyi’nin reklamını yapmış olacaktır.

Nuyi sistemiyle kendileri için kısa ad tanımlamak isteyen kullanıcılardan aylık veya yıllık ücret talep edilebilir veya aranmaya (yani kişinin Nuyi altyapısına verdiği meşguliyete) göre belli ücretler talep edilebilir. Eğer bu şekilde yapılırsa büyük şirketlerin bu sistemi kullanması operatör için büyük bir gelir kaynağı olabilir.

Yasal olarak mümkün olması halinde operatör, gerek Türkiye gerek başka ülkelerde Nuyi kısa isim dağıtıcılık hakkını alırsa tahmin edileceği üzere çok büyük bir maddi kazanç elde edecektir. Operatör bunun için bayilikler verebilecek veya kısa isimleri kendi satabilecektir.

4.4 BİREY BAĞLILIĞI

Bu hizmet bütün operatörlerde kullanılmadığı takdirde, operatör içinde yayılması durumunda kendi reklâmını yaparak insanları çekecektir.

Eğer hizmeti tüm operatörler kullanıyorsa bu noktada Nuyi sisteminin kalitesi ve kullanım bedeli ön plana çıkacaktır. Hızlı ve güçlü bir Nuyi altyapısı kuran operatör daha kaliteli, kesintisiz bir Nuyi hizmeti vereceğinden insanları çekecektir.

4.5 TEKNOLOJİ / YÖNTEMİN ÖZGÜNLÜĞÜ

Daha önce belirtildiği gibi sistem sadece yazılımla gerçeklenebilmektedir. Nuyi sisteminin en önemli birimi olan veritabanı sisteminde, web için kullanılan DNS (Domain Name System) yapısı kullanılması çok uygun ve kolay olacaktır. Kullanıcıdan karakter dizisi alınması da daha önce bahsedildiği gibi servis komutu ile veya telefona kurulacak basit bir yazılımla sağlanabilir.

Sistem, tamamen bilinen yöntemlerin farklı bir alana uygulanmasıyla gerçeklenebilir.

4.6 ÇÖZÜMÜN GELİŞTİRME SİSTEMATİĞİ

Başvuruya konu olan çözüm henüz fikir aşamasındadır. Herhangi bir yerde gerçeklenmemiştir. Ancak hedef kitle tüm telefon kullanıcılarıdır. Gerçeklendiği takdirde tüm dünyada yayılacağı ve Türkçe kısaltmalardan oluşan Nuyi ismiyle anılacağı görülebilir.

Şuan ki GSM altyapısında kullanılan sisteme ek olarak konulacak olan Nuyi veritabanı sistemi, gerçekten de ek olarak konulacağı (yani bir ara sistem olarak bütünleşmeyeceği) için aynı anda eski tip aramalara devam edebilmek için de çok uygundur.

Yapılacak şey, kullanıcıdan gelen numaranın başında Nuyi kodu yoksa numaralı sistemle aramaya yönlendirmek, eğer Nuyi kodu tespit edilirse Nuyi’ye yönlendirmektir. Nuyi, daha önce anlatıldığı şekilde gelecek kodları çözecek ve aranılan kısa adı elde edecektir. Daha sonra veritabanından o kısa ada karşılık gelen numarayı eski GSM altyapısına gönderecektir.

DNS yapısını Nuyi’ye uygulamak, Nuyi veritabanlarını yerel santrallere kurmak ve isteğe bağlı olan kullanıcı taraflı yazılımı gerçekleştirmek birkaç ayda yapılabilecek bir iştir. Sistem kullanıma sunulduğunda telefon yazılımı ücretsiz olarak dağıtılabilir ve servis komutuyla isim göndermek için farklı telefonlar için kısa yollar, yöntemler geliştirilebilir. Bu sistemin oturması için operatöre teknik bir yük binmeyecektir. Sadece zaman gerekmektedir.

5 – SONUÇ

Çağımızda zaman çok önemlidir. Trafik ışığında yeşil yanmasıyla araçların kalkmaları arasında geçen saniyeleri, bilgisayarda işi olan birinin açma düğmesine basmasıyla bilgisayarın açılıp işine başlaması arasında geçen saniyeleri, bir hipermarkette fiş yazılırken geçen saniyeleri topladığımızda çok çok büyük gecikmeler elde ederiz. Ülke çapında bir toplam alırsak ülkemizin yaşadığı bir gecikmeyi hesaplarız.

11 haneli bir telefon numarasının, kağıttan okuma ve tuşlama süresinin yaklaşık 10 saniye olabileceği düşünülebilir. Yanlış numara çevrilmesi durumunda ise bu süreye yaklaşık 20 saniye daha eklenecektir. Yapılan aramaların sayıları göz önüne alınırsa ciddi süreler elde edilir. Nuyi kısa ismi ise, 1 saniyede okunup, 4-5 saniyede tuşlanabilir ve yanlış arama ihtimali çok çok düşüktür. Bu kazanılan toplam zamanları bireyler başka işlerde kullanacaklardır.

Yanlış yapılan aramalar ise, operatöre maddi bir kazanç olmasına rağmen oluşturduğu iletim hattı trafiği ve zaman kaybı ile ülkemiz ve insanlık için bir kayıptır. Yanlış numara çevirmeyle aranılan bireylerin de rahatsız edilecek olması ve bunun yol açacağı zararlar da farklı bir taraftır.

Kısacası Nuyi sistemi, bireyler için açıkça bir faydadır, çağdaşlığa destektir. Bu sistemin gerçeklenmesi ise ülkemizin geleceği için büyük bir yatarımdır.